شود . نيز كسى كه روى يك خط از خطوط نصف النهار به جانب شمال حركت مىكند ، ارتفاع قطب شمال بر او زياد مىشود و قطب جنوبى به همان اندازه فرومىرود و به‌عكس . « 1 » بنابراين آنچه گفته شده كه كرويت زمين نزد اهل‌فن بديهى بوده سخنى استوار است و كسانى كه در دانش فلك دستى داشته‌اند به خوبى به اين نكته اذعان داشته‌اند با اين‌همه بوده‌اند فقيهانى كه كرويت زمين را منكر شده‌اند از جمله صاحب حدائق الناظره ( م 1181 ق ) مىنويسد : از چيزهايى كه قول به كرويت زمين را باطل مىكند و از متفرعات آن اين است كه يك روز معيّن براى گروهى پنجشنبه و براى دسته‌اى جمعه و براى قومى شنبه باشد ، و اين چيزى است كه اخبار مستفيضه آن را ردّ مىكند ، زيرا آنچه از اخبار مستفيضه به دست مىآيد آن است كه هر روز از ايام هفته و هر ماه از ماه‌هاى سال ، زمان معيّن و مشخص واقعى دارند ، مانند اخبارى كه دلالت بر فضيلت روز جمعه دارند از قبيل احترام جمعه ، عمل در روز جمعه ، سيّد روزها بودن آن ، و هركه در اين روز بميرد شهيد مرده ، همچنين رواياتى كه درباره فضيلت عيدها همچون غدير و ساير ايام شريفه دارند ، و رواياتى كه درباره فضيلت ماه رمضان و احترام آن وارد شده است ، همه اين‌ها ظهور دارند كه اين روزها همه در واقع مشخّص و معين و حقيقت آنها ذاتى است ، و اگر زمين كروى باشد بايد اين روزها را اعتبارى بشمريم . . . خلاصه اينكه قول به كرويت زمين باطل است و بطلان آن در برابر ادله سمعى و اخبار نبوى هيچ پوشيده نيست و . . . « 2 » شگفت‌انگيزتر اين است كه صاحب جواهر ( م 1266 ق ) در بحث تعريف

--> ( 1 ) . ايضاح الفوائد فى شرح القواعد ، ج 1 ، ص 251 و بعد ، ط ، 1 ، مطبعه علميه ، قم 1387 ق . ( 2 ) . الحدائق الناظرة ، ج 13 ، ص 266 و بعد ، نشر آخوندى ، مطبعة النجف ، 1384 ه